السيد الطباطبائي

74

قرآن در اسلام ( طبع جديد ) ( فارسى )

كاشى در تفاسير خودشان . و اخبارى از راه نقل اخبار مانند : ثعلبى « 1 » در تفسير خود . و فقيه از راه فقه مانند قرطبى « 2 » در تفسير خود و جمعى نيز تفاسيرى مختلط از علوم متفرقه نوشتند ، مانند تفسير روح البيان « 3 » و تفسير روح‌المعانى « 4 » و تفسير نيشابورى . « 5 » خدمت اين طبقه به عالم تفسير اين شد كه فن تفسير را از حالت جمود و ركودى كه در طبقات پنج‌گانه قبلى داشت بيرون آورده وارد مرحله بحث و نظر نمودند . اگرچه كسى كه با نظر انصاف نگاه كند خواهد ديد كه در اغلب بحث‌هاى تفسيرى اين طبقه نظريات علمى به قرآن تحميل شده و خود آيات قرآنى از مضامين خودشان استنطاق نشده‌اند . يز - روش مفسرين شيعه و طبقات‌شان طبقاتى كه ذكر شد طبقات مفسرين اهل سنت و جماعت بود و منشأ آن روش خاصى است كه از روز نخست در تفسير گرفته شده و آن معامله روايت نبوى است با اقوال صحابه و تابعين كه اعمال نظر در برابر آن از قبيل اجتهاد در مقابل نص شمرده مىشد ، تا اختلال وضع اين روايات و آفتابى شدن تضاد و تناقض و دس و وضع در ميان آنها اجازه اعمال نظر به طبقه ششم مفسرين داد . ولى روشى كه شيعه در تفسير قرآن اتخاذ نموده است غير اين روش مىباشد و در نتيجه اختلاف روش طبقه‌بندى مفسرين نيز سيماى ديگرى به خود مىگيرد . شيعه به‌نص قرآن مجيد قول پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله را در تفسير آيات قرآنى حجت

--> ( 1 ) . احمدبن محمدبن ابراهيم ثعلبى صاحب تفسير ثعلبى متوفاى 426 - 427 هجرى ( ريحانه ) ( 2 ) . محمدبن احمدبن ابىبكر قرطبى متوفاى سال 668 هجرى ( ريحانه ) ( 3 ) . تأليف شيخ اسماعيل حقى اسلامبولى متوفاى سال 1137 هجرى ( ملحقات كشف‌الظنون ) ( 4 ) . تأليف شهاب‌الدين محمود آلوسى بغدادى متوفاى سال 1270 هجرى ( ملحقات كشف‌الظنون ) ( 5 ) . بنام غرائب‌القرآن تأليف نظام‌الدين حسن قمى نيشابورى متوفاى سال 728 هجرى ( ملحقات كشف‌الظنون )